على اصغر شميم

151

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

تاريخ ناپلئون ، كتاب نظام ناصرى تأليف بهرام ميرزا قاجار ، رسالاتى درباره‌ى لزوم تلقيح ضد آبله و امثال آن‌ها به تشويق و همت اميركبير چاپ و منتشر گرديد . 4 - توجه به امور و مسائل اقتصادى مهمترين اقدامات امير در اين زمينه تأسيس كارخانه‌هاى : تصفيه‌ى شكر و قندسازى در مازندران ، بلورسازى در تهران و اصفهان و قم ، كاغذسازى در تهران ، حريربافى در كاشان ، تهيه‌ى ماهوت و چلوار و كارخانه نخ‌ريسى و امثال آن است . اعزام صنعتگران و كارگران فنى به ممالك اروپايى براى كارآموزى و تأسيس نمايشگاه كالاهاى صنعتى ايران در پايتخت و تشويق صنعتگران و صاحبان حرف و مانند آن‌ها از اقدامات ديگر امير مىباشد . 5 - اصلاحات ادارى مهمترين اصلاح ادارى اميركبير عبارت بود از : تعيين مشاغل و ميزان حقوق و مقررى هر شغل و مبارزه‌ى جدى با تنبلى و كاهلى كارمندان دولت ، جلوگيرى از رشوه‌خوارى ، اصلاح وضع چاپارخانه دولتى به صورتى كه آماده حمل‌ونقل محمولات پستى به اقصى نقاط كشور گرديد ، ايجاد قراولخانه در معابر و راه‌ها براى حفظ چاپارها و محمولات پستى ، تأسيس دايره پاسبانى و آگاهى در پايتخت ، نظارت دقيق بر اعمال كاركنان عالىرتبه دولت و ولات و حكام ولايات . اميركبير كه غيرت وطنى و تعصب ملى بسيار شديد داشت ، به وسيله‌ى مأموران مخصوص خود ، مناسبات و روابط رجال و وزراء و درباريان را با نمايندگان سياسى خارجى در ايران زير نظر گرفت و صريحا به كليه‌ى عمال دولت دستور داد كه از هرگونه رفت‌وآمد و تماس با مأموران خارجى جز در مورد مأمورين وزارت امور خارجه احتراز جويند و چون حاجى ميرزا مسعود گرمرودى وزير امور خارجه به سال 1265 وفات يافت ، اميركبير امور آن وزارتخانه را شخصا در دست گرفت و ميرزا محمد على خان شيرازى را كه قبلا سفير ايران در پاريس بود به معاونت خود در آن وزارتخانه برگزيد . امير قصد داشت ارتباط با بيگانه و بيگانه‌پرستى را ريشه‌كن سازد . زيرا به عقيده‌ى او جاسوسى به نفع بيگانه و خدمت به بيگانگان به ضرر مملكت ، بالاترين جرم و گناه غيرقابل بخشايش بود و به همين جهت تا مىتوانست در ارشاد رجال و عمال دولت به راه راست كوشيد . ولى هرگاه كسى گوش به فرمان امير نمىداد و از تمايل به بيگانه و بيگانه‌پرستى احتراز نمىجست ، او را به سختى مجازات مىكرد و هيچ‌گونه عفو و گذشتى را چه در اين مورد و چه در